Opiniebijdrage Dichter fan Fryslân LC 23 november 2018

23/11/2018

‘Overal in Europa blaft tegenwoordig het nationalisme. Met het oog op de gepolariseerde verhoudingen is het tijd om met elkaar in gesprek te gaan.’ Lees de opiniebijdrage van Eeltsje Hettinga als Dichter van Fryslân. Eerder in de Leeuwarder Courant van vrijdag 23 november 2018 gepubliceerd in het Fries.

 

 

Overal in Europa blaft tegenwoordig het nationalisme. Met het oog op de gepolariseerde verhoudingen is het tijd om met elkaar in gesprek te gaan.

Dean Bowen schrijft in Bokman, de poëziebundel die dit jaar werd genomineerd voor de C. Buddingh’-prijs: ‘en ze vragen me waar… / en ik claim geen land […] ik ben van gronden Rotterdam en Paramaribo en Linden en Kaapstad / elke thuis is een schoot die een nieuwe mij baart’.

Voor een deel vindt Bowens werk zijn oorsprong in de koloniale geschiedenis van Suriname, de slavernij, het gesleep met mensen, van land naar land, van Afrika naar de andere kant van de oceaan, ofwel de diaspora. Het zijn onderwerpen die op de achtergrond meespelen in de discussies over Zwarte Piet.

Meer historisch besef met betrekking tot het koloniale verleden van Nederland kan een prima middel zijn tegen racisme, discriminatie en xenofobie, met Zaailand-geraas als ‘rot op naar je eigen land’. Hier ligt een belangrijke taak voor het onderwijs. Of, om dichter bij huis te blijven: It Skriuwersboun – de belangenbehartigingsorganisatie van Friese schrijvers – zou met een statement als ‘Rasisme ôfskaffe. Dat dochst no!’ zijn stem kunnen laten horen. ‘Racisme afschaffen. Dat doe je nu!’

Met het oog op de enorm gepolariseerde politiek-ideologische verhoudingen, zoals die het meest pregnant, maar ook het meest pijnlijk naar voren komen in de uiteenlopende standpunten over Zwarte Piet is het de hoogste tijd om met elkaar aan tafel en in gesprek te gaan, structureel. Het gaat om de dialoog, al was het maar omdat de verschillende partijen niet of nauwelijks weet hebben van elkaars cultuur en achtergrond.

Op een ander niveau zal de linkerflank van het politieke veld aan de slag moeten om een antwoord te zoeken op wat de samenleving momenteel tot op het bot verdeelt: de Europese migratieproblematiek. Nu dreigen allerlei rechtse bewegingen er met het onderwerp vandoor te gaan.

In dat kader komt men er niet onderuit en erken dat er tegenwoordig overal in Europa sprake is van een opkomend nationalisme. Het word gesteund en versterkt door media als ThePostOnline, Re-Acten en, niet te vergeten, allerlei (extreem)rechtse fora en reacties op de sociale media.

Het zijn die laatste media die handig gebruik maken van memes, algoritmen, foto’s en filmpjes, vaak Engels ondertiteld om een zo groot mogelijk publiek te bereiken.

Nieuwe identitaire bewegingen als Erkenbrand – en in Vlaanderen groeperingen als Schild & Vrienden – worden gekenmerkt door een set etnisch-nationalistische denkbeelden als ‘eigen volk eerst’, het primaat van de zogenaamde christelijke ‘Leitkultur’, ‘white supremacy’ en in het verlengde van dat alles een sterke anti-immigratie- en anti-islampolitiek.

De weerklank van dat nationalisme is nu en dan ook te horen in Friesland. Gaat het, meer in het bijzonder, om de Friese literatuur, dan liggen er oude sporen: door de tijd heen zijn er altijd wel enkele schrijvers geweest bij wie het etnisch-nationalisme een gewillig oor vond.

Tradities laten zich niet zomaar aan de kant schuiven. Enkele Friese Bewegers willen zich bijvoorbeeld bij de gemeentelijke basisadministratie laten registreren als Fries, een vorm van etnische registratie als enkele jaren geleden bepleit door de PVV met betrekking tot de Antilliaanse, Marokkaanse en Turkse gemeenschappen in ons land.

Als gezegd, in het politiek-cultureel behoorlijk verdeelde veld is het voeren van de dialoog met elkaar essentieel. In dat kader staat ook de Surinaams-Friese bloemlezing waar ik mee bezig ben, een anthologie met werk van Michaël Slory (1935), een van de grootste, nog levende Surinaamse dichters.

De presentatie van de bloemlezing zou gepaard moeten gaan met een Surinaams-Friese manifestatie. Een mooi agendapunt voor degenen die zich bezighouden met de legacy van LF2018.

 

 

Dit stuk is een licht aangepast versie van de toespraak die de Dichter van Fryslân hield bij de manifestatie (F)rede fan Fryslân, vorige maand in de Prinsentuin in Leeuwarden. Zondag 25 november deed Hettinga mee aan de afsluiting van het CH-jaar en las hij zijn gedicht ‘Europa – De Namen’ voor.

Opiniebijdrage: Dichter fan Fryslân: Democratie onder vuur – Malta opnieuw op de vingers getikt

19/12/2018

Ze waren dit jaar Culturele Hoofdstad van Europa, Leeuwarden-Fryslân en Malta-Valletta. Toch werd er eind november in het afsluitende programma van LF2018 met geen woord gerept van de moord op de Maltese journaliste Daphne Caruana Galizia. Ze bleef ongenoemd.

Opiniebijdrage Dichter fan Fryslân LC 20 oktober 2018

20/10/2018

De Dichter fan Fryslân, Eeltsje Hettinga, vestigt de aandacht op een Fries-Surinaamse link in het Surinaamse volkslied. Lees hier de opiniebijdrage van de Dichter van Fryslân in de Leeuwarder Courant van 20 oktober 2018.